Ustrój polityczny państwa - parlament

Cenzusy wyborcze o warunki, jakie muszą spełniać, aby mogły korzystać z czynnego lub biernego prawa wyborczego:

• cenzus obywatelski,

• cenzus wieku - ograniczone są rzeczą naturalną, nie mogą wynikać z przyczyn politycznych. Czynne prawo wyborcze pod 18 roku życia ukończone do dnia wyborów do Sejmu i Senatu. Bierne prawo wyborcze - posłowie, obywatele, którzy ukończyli 21 lat oraz senatorowie (30 lat),

• cenzus domicylu - polega na tym, że z praw wyborczych mogą korzystać osoby, które stale lub przez określony czas zamieszkują terytorium danego okręgu wyborczego,

• cenzus płci,

• cenzus majątkowy,

• cenzus rasowy, religijny,

• cenzus wykształcenia.

W Polsce:

• cenzus obywatelski,

• cenzus wieku,

• ordynacje wyborcze,

• osoby,

• nie mają prawa wybierania osoby pozbawione praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądowym. Wybieranie i kandydowanie praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu, pozbawienie czynnego prawa wyborczego, nie mogą głosować osoby ubezwłasnowolnione.

• cenzus wybieralności - nie mogą kandydować osoby wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzając utratę prawa wybieralności.

Art. 21a ust 2 ustawy z 18 października 2006r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpośrednich państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści innych dokumentów.

Trzy podstawowe cechy między modelem wolnym, a imperatywnym:

1)uniwersalność mandatu wolnego,

2)niezależność:

• mandat wolny - niezależny, wybory nie mają żadnego wpływu na posła i senatora,

• mandat imperatywny - wyborcy mogą wnioskować parlamentarzystę do głosowania (mogą go zmusić),

3)mandat wolny jest nieodwołalny:

• mandat wolny jest nieodwołalny,

• mandat imperatywny - można odwołać przed upływem kadencji.

Mandat parlamentarny:

1. pełnomocnictwo wynikające z wyborów,

2. całokształt praw i obowiązków nałożonych na parlamentarzystę,

3. określenie funkcji członka parlamentu posła bądź senatora.

Mandat wygasa poprzez:

• ogłoszenie wyników,

• złożenie przysięgi na posiedzeniu parlamentu, jeżeli odmówi złożenia ślubowania to się odwołuje.

Mandat parlamentarzysty:

• kadencja 4 lata,

• śmierć,

• utraci bierne prawo wyborcze,

• wyrok Trybunału Stanu,

• złożenie fałszywego oświadczenia lustracyjnego.

Istotą statusu posła i senatora jest jego niezależność.

Gwarancje niezależności:

• immunitet parlamentarny wyklucza bądź ogranicza odpowiedzialność za naruszenie prawa,

• funkcją jest ochrona niezależności członków parlamentu,

• ochrona niezależności całego parlamentu jako organu kolegialnego.